Francja rozwija koncepcję „odstraszania zaawansowanego”, która zakłada możliwość czasowego rozmieszczenia elementów jej strategicznych sił powietrznych w państwach europejskich. Wśród dziewięciu krajów, które wyraziły zainteresowanie udziałem w tej inicjatywie, znajduje się Polska. Francuski Senat podkreśla jednak, że ewentualne rozmieszczenie uzbrojonych samolotów jest dopiero koncepcją i wymaga dalszych rozmów oraz przygotowania odpowiednich zasad działania.
Podstawą tych informacji jest raport Komisji Spraw Zagranicznych, Obrony i Sił Zbrojnych Senatu Francji zatytułowany „Odstraszanie zaawansowane: wzmocnienie obrony Europy z poszanowaniem niezależności narodowej”. Dokument został złożony 16 września 2026 roku, a jego autorami są senatorowie Pascal Allizard i Patrice Joly.
Francuska koncepcja wynika z założenia, że w przypadku poważnego kryzysu strategiczne siły powietrzne Francji mogłyby zostać czasowo rozproszone na terytorium europejskich sojuszników. Paryż określa taki model jako „archipelag sił”. Rozmieszczenie samolotów w różnych miejscach miałoby utrudnić przeciwnikowi ich wykrycie i zniszczenie oraz skomplikować jego planowanie działań.
W praktyce chodzi o możliwość wykorzystania istniejących lotnisk państw partnerskich. Francja nie zakłada przy tym budowy za granicą stałych baz przeznaczonych dla jej sił nuklearnych. Raport wskazuje na „rozmieszczenia okolicznościowe”, które mogłyby zostać przeprowadzone w odpowiedzi na sytuację kryzysową.
Ważnym elementem koncepcji są samoloty Rafale należące do Francuskich Sił Powietrznych Strategicznych. Francuski Senat wskazuje, że w przypadku rzeczywistego rozmieszczenia w warunkach kryzysu maszyny mogłyby być uzbrojone w pociski ASMPA-R z głowicami jądrowymi. Oznaczałoby to, że nie byłoby to jedynie ćwiczenie, lecz rzeczywiste rozmieszczenie elementu francuskiego potencjału odstraszania.
Jednocześnie francuska inicjatywa nie oznacza współdzielenia broni jądrowej. Raport wyraźnie wskazuje, że Paryż chce zachować pełną niezależność własnego potencjału nuklearnego. Partnerzy mają uczestniczyć w wybranych elementach współpracy, ale decyzja dotycząca użycia francuskiej broni jądrowej pozostaje po stronie Francji.
Wśród państw, które wyraziły zainteresowanie francuską propozycją, znalazły się Niemcy, Belgia, Dania, Finlandia, Grecja, Norwegia, Holandia, Polska i Szwecja. Francuski Senat zaznacza, że z każdym partnerem tworzone są dwustronne grupy mające określić zakres współpracy oraz dalszą drogę jej rozwoju.
Nie oznacza to jednak, że Francja zdecydowała już o rozmieszczeniu swoich nuklearnych Rafale w Polsce. Raport podkreśla, że rozmowy z partnerami dopiero się rozpoczęły i nie istnieją jeszcze szczegółowe ramy operacyjne dla takich działań. Autorzy dokumentu oceniają, że realizacja „rozmieszczeń okolicznościowych” może nastąpić dopiero w perspektywie średnio- lub długoterminowej.
W przypadku Polski ewentualne przyjęcie francuskich samolotów oznaczałoby konieczność zapewnienia odpowiedniego zaplecza i ochrony. Chodzi nie tylko o samo lotnisko, ale również o zabezpieczenie przestrzeni powietrznej, systemy wczesnego ostrzegania, rozpoznanie, ochronę rozmieszczonych maszyn oraz odpowiednie wsparcie logistyczne.
Raport zwraca uwagę, że państwa uczestniczące w inicjatywie mają przede wszystkim wzmacniać własne zdolności konwencjonalne, które mogłyby wspierać realizację całej koncepcji. Francja chce również stopniowo rozszerzać współpracę szkoleniową. Na początku mogą to być ćwiczenia związane z walką elektroniczną i rozpoznaniem, a dopiero później bardziej zaawansowane działania lotnicze.
Jednym z przykładów już rozwijanej współpracy jest udział Niemiec w ćwiczeniach nuklearnych francuskich sił powietrznych. Kanclerz Friedrich Merz zapowiedał w lipcu 2026 roku, że Niemcy wezmą udział w takim ćwiczeniu jeszcze w tym roku. Francuski Senat traktuje tego typu działania jako element stopniowego budowania wspólnej europejskiej kultury strategicznej.
Francuskie Siły Powietrzne Strategiczne dysponują obecnie Rafale stacjonującymi w bazie Saint-Dizier. W ich skład wchodzą również samoloty tankowania powietrznego MRTT oraz jednostki odpowiedzialne za transport i łączność. Raport podkreśla, że komponent powietrzny francuskiego odstraszania ma jednocześnie zadania nuklearne i konwencjonalne, a około połowa jego misji ma charakter konwencjonalny.
Francja rozwija przy tym następcę pocisku ASMPA-R. Program ASN4G ma w przyszłości zastąpić obecny pocisk i zapewnić francuskiemu lotniczemu komponentowi nuklearnemu możliwość działania wobec coraz bardziej zaawansowanych systemów obrony powietrznej. Według raportu program wszedł w fazę realizacji w marcu 2026 roku, a osiągnięcie gotowości operacyjnej planowane jest około 2035 roku.
Francuski Senat wskazuje jednocześnie na kwestie prawne związane z ewentualnym rozmieszczeniem uzbrojonych sił strategicznych poza terytorium Francji. Długotrwałe rozmieszczenie jednostek w państwie europejskim mogłoby wymagać zastosowania przepisów francuskiej konstytucji dotyczących udziału parlamentu w decyzjach o użyciu sił zbrojnych za granicą.
W efekcie „odstraszanie zaawansowane” należy obecnie traktować jako rozwijany model współpracy, a nie gotowy system rozmieszczenia francuskiej broni jądrowej w Europie. Ewentualne pojawienie się francuskich Rafale z uzbrojeniem nuklearnym na polskim lotnisku wymagałoby kolejnych decyzji politycznych, wojskowych i prawnych.
Źródło informacji: Sénat Français, Ministère des Armées et des Anciens Combattants / redag. Aviation24.pl





