fanpage facebook aviation24.pl fanpage twitter aviation24.pl kanał youtube aviation24.pl galeria instagram aviation24.pl

Aerostat BASIA testowany przez wojsko. Sprawdzono wiatr, deszcz i ostrzał
Aerostat BASIA testowany przez wojsko. Sprawdzono wiatr, deszcz i ostrzał - Foto: IPPT PAN

Polski aerostatyczny system obserwacyjny BASIA przeszedł wymagające próby na poligonie w Wędrzynie. W dniach 21–23 września sprawdzano jego działanie podczas silnego i zmiennego wiatru, intensywnych opadów, przemieszczania oraz po uszkodzeniu powłoki w wyniku ostrzału. W jednym z testów mniejsza wersja aerostatu została trafiona 12 pociskami kalibru 12,7 mm, a mimo powstałych 24 otworów utrzymała się w powietrzu przez ponad 30 minut.

Testy przeprowadzono podczas ćwiczenia taktycznego 11. Lubuskiej Dywizji Kawalerii Pancernej „Dzielny Bóbr 2026”.

Był to pierwszy tak wymagający sprawdzian aerostatu BASIA w warunkach poligonowych. Trzydniowe próby miały pokazać nie tylko odporność konstrukcji, ale również możliwości wykorzystania całego systemu przez wojsko w warunkach zbliżonych do rzeczywistych działań.

GALERIA ZDJĘĆ NA STRONIE IPPT PAN >>>

Pierwszego dnia wojskowi specjaliści techniczni sprawdzali zachowanie platformy podczas przechodzenia frontu atmosferycznego. Testom towarzyszyły okresowo intensywne opady deszczu oraz silny i zmienny wiatr. Według zespołu rozwijającego BASIA aerostat zachował sprawność, a jego konstrukcja nie została uszkodzona.

Jednym z istotnych elementów opracowanych przez zespół Zakładu Technologii Inteligentnych Instytutu Podstawowych Problemów Techniki PAN jest system mocowania uwięzi. Konstrukcja pozwala stabilizować platformę zarówno w pionie, jak i w poziomie.

Uwięź łącząca aerostat ze stacją naziemną pełni przy tym więcej niż jedną funkcję. Może służyć nie tylko do utrzymywania platformy na określonej wysokości, ale również do przesyłania danych i zasilania urządzeń znajdujących się na aerostacie.

Drugiego dnia przeprowadzono demonstrację kompletnego systemu. W jego skład wchodził aerostat wyposażony w kamerę dzienną i termowizyjną, system łączności oraz naziemna stacja umieszczona na samochodzie. Stacja była wyposażona w monitory, na których można było obserwować obraz przekazywany z platformy.

W demonstracji uczestniczyli między innymi przedstawiciele rządu, w tym wiceminister obrony narodowej Paweł Bejda, generałowie Wojska Polskiego, zaproszeni goście oraz przedstawiciele mediów.

Kierownik zespołu programu BASIA w IPPT PAN, dr hab. inż. Zbigniew Wołejsza, przedstawił konstrukcję systemu oraz jego możliwości. Podczas prezentacji obrazy z kamer zamontowanych na aerostacie były przesyłane w czasie rzeczywistym do naziemnej stacji oddalonej o około 500 metrów.

Platforma znajdowała się w tym czasie na wysokości około 200 metrów. Obserwatorzy mogli śledzić wybrane obszary poligonu zarówno w świetle dziennym, jak i przy wykorzystaniu termowizji.

Najbardziej nietypową próbę przeprowadzono trzeciego dnia. Do testu odporności na ostrzał wykorzystano wcześniejszą, nieco mniejszą wersję aerostatu. W powłokę oddano 12 strzałów pociskami kalibru 12,7 mm.

W wyniku ostrzału w powłoce powstały łącznie 24 otwory. Mimo uszkodzeń aerostat nie utracił od razu zdolności do utrzymywania się w powietrzu. Według informacji przekazanych przez IPPT PAN platforma pozostawała w powietrzu przez ponad 30 minut.

Wynik tego testu ma znaczenie z punktu widzenia sposobu wykorzystania aerostatu. Uszkodzenie powłoki nie musi bowiem oznaczać całkowitego zniszczenia systemu. W przypadku przebicia możliwe jest szybkie sprowadzenie platformy na ziemię, naprawienie powłoki i ponowne jej napełnienie oraz wzniesienie.

Według założeń konstruktorów podstawowe czynności związane z naprawą mogą zostać wykonane w czasie około 30 minut. Ostateczny czas zależy jednak od rodzaju i skali uszkodzeń oraz warunków, w których prowadzona byłaby obsługa.

Podczas testów sprawdzono również mobilność BASIA. Aerostat pozostawał operacyjny podczas holowania przez pojazd i utrzymywał się na wysokości około 100 metrów. Po sprowadzeniu na ziemię i złożeniu powłoka mieści się natomiast w stosunkowo niewielkiej torbie transportowej, co ułatwia przewożenie całego systemu.

Istotnym elementem prób było również sprawdzenie, czy obsługę BASIA mogą prowadzić żołnierze po krótkim przeszkoleniu. Oddelegowani wojskowi z Ośrodka Szkolenia Poligonowego Wojsk Lądowych w Wędrzynie po około czterech godzinach szkolenia samodzielnie obsługiwali aerostat podczas części testów.

Według dr. hab. inż. Zbigniewa Wołejszy próby poligonowe były ważnym etapem rozwoju systemu, ponieważ warunki panujące na poligonie znacząco różnią się od tych spotykanych podczas badań laboratoryjnych. Kierownik zespołu podkreślił, że BASIA wykazała odporność na trudne warunki atmosferyczne, mobilność i szybkość użycia, a także odporność na ostrzał.

BASIA, czyli Bierny Aerostatyczny System Informacyjno-Analityczny, wykorzystuje aerostat na uwięzi do wynoszenia zestawu czujników na wysokość do 500 metrów. Umieszczenie sensorów wysoko nad ziemią pozwala zwiększyć obszar obserwacji i ograniczyć część martwych stref powstających w wyniku ukształtowania terenu.

Jednym z najważniejszych elementów systemu jest pasywny radar PCL. Jego działanie różni się od klasycznych radarów aktywnych, ponieważ system nie musi samodzielnie emitować sygnału radarowego. Według założeń konstruktorów pozwala to na wykrywanie poruszających się obiektów z odległości około 100 kilometrów.

Na aerostacie mogą znajdować się również kamery przeznaczone do obserwacji w świetle widzialnym oraz kamery termowizyjne. System może być uzupełniany o inne sensory zgodnie z wymaganiami wojska.

BASIA ma być przeznaczona między innymi do obserwacji pojazdów, ludzi oraz nisko lecących obiektów. Wśród potencjalnych celów obserwacji znajdują się również bezzałogowe statki powietrzne.

Według przedstawionej przez konstruktorów analizy do obserwacji całej wschodniej granicy Polski wystarczyłoby dziewięć pojedynczych systemów BASIA. Autorzy analizy wskazują jednocześnie na niższy koszt takiego rozwiązania w porównaniu z niektórymi alternatywnymi systemami oferowanymi przez zagranicznych producentów. Są to jednak założenia analityczne zespołu rozwijającego BASIA, a nie decyzja dotycząca przyszłego rozmieszczenia systemu przez Siły Zbrojne RP.

Za opracowanie platformy aerostatycznej odpowiada w ramach konsorcjum Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN. Prace prowadzone w instytucie obejmują między innymi projekt konstrukcji, opracowanie algorytmów sterowania oraz badania prowadzone zarówno na ziemi, jak i w locie.

W pracach uczestniczy również spółka Adaptronica wywodząca się z IPPT PAN. Odpowiada ona za wykonanie aerostatu oraz praktyczne testy platformy.

Konsorcjum tworzą także XY Sensing, przedsiębiorstwo technologiczne wywodzące się z Politechniki Warszawskiej i rozwijające pasywny radar PCL, Politechnika Rzeszowska odpowiedzialna między innymi za systemy optoelektroniczne, rozwiązania związane z ADS-B i algorytmy analityczne oraz Wojskowe Zakłady Łączności Nr 1 w Zegrzu, które odpowiadają za system łączności i komunikacji.

Prace nad technologiami aerostatów typu MK prowadzone przez zespół Zakładu Technologii Inteligentnych IPPT PAN były finansowane przez Narodowe Centrum Badań i Rozwoju w ramach programów TANGO 2 i TANGO 4. Zastosowane rozwiązania konstrukcyjne są objęte ochroną patentową IPPT PAN.

Testy w Wędrzynie pokazały jednocześnie jedną z najważniejszych cech koncepcji BASIA: system ma łączyć możliwość długotrwałej obserwacji z mobilnością i możliwością stosunkowo szybkiego odtworzenia zdolności po uszkodzeniu. Kolejne badania zdecydują, w jakim zakresie rozwiązanie będzie mogło zostać wykorzystane w przyszłych systemach obserwacyjnych.

Źródło informacji: Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN / redag. Aviation24.pl

Skomentuj artykuł na Facebooku

Przeczytaj inne publikacje