26 sierpnia w Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie odsłonięto tablicę pamięci trzech Lotników Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie – pułkownika pilota Władysława Gnysia, porucznika Romana Matuszkiewicza „Matsona” oraz plutonowego Feliksa Golińskiego. Upamiętnienie ufundowały ich rodziny, łącząc w jednym miejscu nazwiska żołnierzy, których połączyła walka o wolną Polskę i Europę.
Tablica została ufundowana przez rodziny Władysława Gnysia, Romana Matuszkiewicza i Feliksa Golińskiego, na czele z Elżbietą Gajdą i Iwoną Golińską. Ich zamiarem było stworzenie wspólnego, symbolicznego miejsca pamięci poświęconego żołnierzom służącym zarówno w Wojsku Polskim, jak i w Polskich Siłach Powietrznych w Wielkiej Brytanii.
Jak podkreślono podczas uroczystości, wspólnym elementem historii wszystkich trzech lotników była służba dla Polski oraz udział w walce o wolność. Upamiętnienie ma również przypominać o zespołowym charakterze służby w lotnictwie wojskowym.
Uroczystość poprowadził Jakub Mitek, zastępca dyrektora Muzeum Sił Powietrznych. Zwrócił uwagę na poświęcenie tysięcy Polaków walczących podczas II wojny światowej na wielu frontach i w różnych częściach świata.
Podczas uroczystości przypomniano również dramatyczne losy polskich żołnierzy po zakończeniu wojny. Wielu z nich nie mogło wrócić do wolnej Polski i musiało rozpocząć życie na emigracji, czekając na odzyskanie przez kraj pełnej niepodległości.
Listy okolicznościowe z okazji odsłonięcia tablicy przesłali podsekretarz stanu w Kancelarii Prezydenta RP Agnieszka Jędrzak oraz syn pułkownika Władysława Gnysia – Stefan Gnyś i syn porucznika Romana Matuszkiewicza – Richard Matson. Obaj mieszkają w Kanadzie.
Uroczystego odsłonięcia dokonali Elżbieta Gajda, Iwona Golińska oraz Jakub Mitek. Następnie tablicę poświęcił proboszcz parafii garnizonowej w Dęblinie, ksiądz pułkownik Mariusz Stolarczyk, który poprowadził również modlitwę za zmarłych lotników.
W wydarzeniu uczestniczyły rodziny upamiętnionych żołnierzy. Obecni byli również między innymi dr Mateusz Marek, zastępca dyrektora Biura Współpracy Międzynarodowej Instytutu Pamięci Narodowej, oraz seniorzy lotnictwa wojskowego. Wśród nich znalazł się pierwszy dyrektor Muzeum Sił Powietrznych, komandor Waldemar Wójcik.
Spotkanie było również okazją do przekazania muzeum wyjątkowego pamiątkowego przedmiotu. Podczas prelekcji historycznej w Auli im. płk. pil. Jerzego Bajana Iwona Golińska przekazała zastępcy dyrektora muzeum oryginalny dziennik lotów porucznika Romana Matuszkiewicza „Matsona”.
Dziennik lotów jest cennym świadectwem służby polskiego nawigatora i wzbogacił kolekcję Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie. Rodzina przekazała go jako dar dla placówki.
Uroczystość zakończyło złożenie kwiatów pod pomnikiem Bohaterskich Lotników Dęblińskiej Szkoły Orląt.
Nowa tablica znajduje się w szczególnym miejscu. Umieszczono ją na ścianie rekonstrukcji domku pilota z czasów Bitwy o Wielką Brytanię. W bezpośrednim sąsiedztwie znajduje się również sztandar Polskich Sił Powietrznych na Zachodzie, który podczas wojny był obecny w polskich dywizjonach lotniczych na Wyspach Brytyjskich.
Jednym z upamiętnionych jest porucznik Roman Matuszkiewicz „Matson”. Był nawigatorem 300 Dywizjonu Bombowego „Ziemi Mazowieckiej”. W 1944 roku wykonał 28 lotów operacyjnych nad okupowaną Europą. Za swoją służbę otrzymał między innymi Krzyż Walecznych i Medale Lotnicze.
Pułkownik pilot Władysław Gnyś był pilotem myśliwskim. Jest uznawany za pierwszego polskiego i alianckiego zwycięzcę powietrznego II wojny światowej. 1 września 1939 roku w rejonie Olkusza zaatakował niemieckie bombowce Dornier Do 17.
Później walczył między innymi w 302, 316, 309 i 317 Dywizjonie. Jego wojenne losy stały się częścią historii polskich lotników, którzy kontynuowali walkę poza okupowanym krajem.
Trzecim upamiętnionym żołnierzem jest plutonowy Feliks Goliński, inżynier mechanik i członek personelu naziemnego 302 i 316 Dywizjonu. Brał udział w Bitwie o Anglię, odpowiadając za przygotowanie samolotów do kolejnych lotów bojowych. Za swoją służbę został trzykrotnie odznaczony Medalem Lotniczym.
Źródło informacji: Muzeum Sił Powietrznych w Dęblinie na podstawie tekstu J. Mitek / redag. Aviation24.pl
