28 sierpnia 1988 roku podczas pokazów Flugtag '88 w amerykańskiej bazie lotniczej Ramstein w ówczesnych Niemczech Zachodnich doszło do jednej z najtragiczniejszych katastrof w historii pokazów lotniczych. Trzy włoskie samoloty zespołu Frecce Tricolori zderzyły się w powietrzu, a płonące szczątki spadły w kierunku publiczności. Zginęło 70 osób, w tym trzech pilotów, a ponad 500 osób zostało rannych.
Na pokaz Flugtag '88 przybyły setki tysięcy widzów. Według materiałów amerykańskich sił powietrznych wydarzenie zgromadziło około 300 tys. osób. Jedną z głównych atrakcji miał być występ włoskiego zespołu akrobacyjnego Frecce Tricolori.
Zespół wykonywał skomplikowaną figurę akrobacyjną znaną jako „przebite serce”. Dziesięć samolotów Aermacchi MB-339 wykonywało manewr, w którym dwie grupy maszyn tworzyły w powietrzu kształt serca, a pojedynczy samolot przelatywał przez jego środek.
W końcowej fazie manewru trzy maszyny znalazły się na kursach kolizyjnych. Do zderzenia doszło na bardzo małej wysokości, około 150 stóp, czyli 46 metrów nad ziemią. Od pierwszego zderzenia do momentu, w którym jeden z samolotów wpadł w rejon publiczności, minęło mniej niż siedem sekund.
Jednym z samolotów leciał podpułkownik Ivo Nutarelli. Jego maszyna zderzyła się z innym MB-339. W wyniku kolizji uszkodzony został również trzeci samolot. Jeden z pilotów próbował się katapultować, jednak jego spadochron nie zdążył się otworzyć przed uderzeniem o ziemię. Wszyscy trzej włoscy piloci zginęli.
Najtragiczniejsze skutki katastrofy dotknęły jednak publiczność. Jeden z rozbitych samolotów wraz z płonącym paliwem spadł na teren zajmowany przez widzów. Szczątki maszyny przedarły się przez ogrodzenie i drogę dojazdową, a następnie uderzyły w tłum. Samolot zatrzymał się w pobliżu stoiska z lodami, gdzie przebywało dużo rodzin z dziećmi.
Drugi z uszkodzonych samolotów uderzył w stojący w pobliżu amerykański śmigłowiec UH-60 Black Hawk. Pilot śmigłowca, kapitan Kim Strader, doznał ciężkich poparzeń. Zmarł trzy tygodnie później w wyniku odniesionych obrażeń.
Bilans katastrofy był tragiczny. Zginęło łącznie 70 osób: trzech włoskich pilotów oraz 67 osób na ziemi. Wśród ofiar byli obywatele Niemiec, Stanów Zjednoczonych, Francji i Holandii. Według danych amerykańskich sił powietrznych 346 widzów odniosło poważne obrażenia, a setki kolejnych doznały lżejszych obrażeń.
Warto sprostować często pojawiającą się informację o „około 1000 rannych”. Oficjalne materiały amerykańskich sił powietrznych podają ponad 500 poszkodowanych, przy czym 346 osób odniosło poważne obrażenia, a pozostali mieli lżejsze obrażenia.
Akcja ratunkowa rozpoczęła się natychmiast. W pobliżu miejsca katastrofy znajdowali się funkcjonariusze i służby zabezpieczające wydarzenie. W ciągu pierwszych 10 minut ponad 200 poszkodowanych przetransportowano do szpitala w Landstuhl.
Katastrofa w Ramstein stała się również punktem zwrotnym dla organizacji pokazów lotniczych. W bazie Ramstein nie organizowano już później pokazów z udziałem lotów tego rodzaju. Tragedia na wiele lat pozostała jednym z najważniejszych przykładów ryzyka związanego z wykonywaniem skomplikowanych figur akrobacyjnych na niewielkiej wysokości i w pobliżu publiczności.
Wypadek był wówczas najtragiczniejszą katastrofą podczas pokazu lotniczego na świecie. Tytuł ten stracił dopiero po katastrofie podczas pokazów we Lwowie w 2002 roku, kiedy zginęło 77 osób.
Pamięć o ofiarach katastrofy jest w Ramstein nadal żywa. 28 sierpnia każdego roku odbywają się uroczystości upamiętniające osoby, które zginęły podczas Flugtag '88.
Tragedia z 28 sierpnia 1988 roku pozostaje jednym z najbardziej przejmujących wydarzeń w historii pokazów lotniczych. W ciągu kilku sekund widowiskowy manewr włoskiego zespołu akrobacyjnego zamienił się w katastrofę, której skutki dotknęły zarówno pilotów, jak i setki osób znajdujących się na ziemi.
Źródło informacji: United States Air Force, Office of Special Investigations / redag. Aviation24.pl
