Globalny Program Bojowego Lotnictwa (Global Combat Air Programme – GCAP) osiągnął kolejny ważny etap. Wielka Brytania, Włochy i Japonia podpisały kontrakt o wartości 4,6 miliarda funtów ze spółką Edgewing na realizację fazy projektowania i rozwoju nowego myśliwca szóstej generacji.
Program ma doprowadzić do wprowadzenia samolotu do służby około 2035 roku i zastąpić obecnie eksploatowane konstrukcje, takie jak Eurofighter Typhoon oraz Mitsubishi F-2.
Podpisana umowa oficjalnie rozpoczyna etap Design and Development, podczas którego powstaną szczegółowe rozwiązania konstrukcyjne, systemy pokładowe oraz prototypy przyszłego samolotu. W kolejnych latach program ma przejść do intensywnych prób naziemnych i w locie, aby osiągnąć gotowość operacyjną w połowie następnej dekady.
Za realizację projektu odpowiada nowo utworzona spółka Edgewing. Jest to międzynarodowe przedsiębiorstwo typu joint venture stworzone przez trzy największe firmy przemysłu lotniczo-obronnego państw uczestniczących w programie. W skład konsorcjum wchodzą brytyjski BAE Systems, włoskie Leonardo oraz japońskie Japan Aircraft Industrial Enhancement, reprezentujące między innymi Mitsubishi Heavy Industries. Każdy z partnerów posiada jedną trzecią udziałów w spółce.
GCAP powstał pod koniec 2022 roku w wyniku połączenia brytyjsko-włoskiego programu Tempest z japońskim programem F-X. Celem było stworzenie wspólnej platformy bojowej nowej generacji, która pozwoli ograniczyć koszty rozwoju oraz zapewni interoperacyjność sił powietrznych trzech państw.
Nowy samolot ma być czymś więcej niż klasycznym myśliwcem. Projekt zakłada stworzenie całego systemu walki powietrznej, którego centralnym elementem będzie załogowy samolot współpracujący z bezzałogowymi statkami powietrznymi, nowoczesnymi sensorami oraz zaawansowaną siecią wymiany danych.
Jednym z najważniejszych elementów programu będzie szerokie wykorzystanie sztucznej inteligencji. Według założeń AI ma wspierać pilota podczas analizy sytuacji taktycznej, podejmowania decyzji oraz zarządzania uzbrojeniem. System będzie również koordynował współpracę z autonomicznymi bezzałogowymi statkami powietrznymi określanymi jako „lojalni skrzydłowi”, które będą mogły wykonywać misje rozpoznawcze, walki elektronicznej czy ataku na cele naziemne i powietrzne.
Projektanci przewidują zastosowanie nowej generacji technologii obniżonej wykrywalności. Kadłub samolotu ma być większy od Eurofightera Typhoon o około trzy do czterech metrów, co pozwoli zwiększyć zasięg oraz ilość paliwa i uzbrojenia przenoszonego wewnątrz kadłuba. Konstrukcja otrzyma również nowe materiały pochłaniające fale radiolokacyjne oraz wewnętrzne komory uzbrojenia ograniczające skuteczną powierzchnię odbicia radarowego.
Znaczącym zmianom ulegnie także kabina pilota. Tradycyjne wyświetlacze mają zostać w dużej mierze zastąpione systemem wirtualnego kokpitu wykorzystującym rozszerzoną rzeczywistość. Najważniejsze informacje będą prezentowane bezpośrednio na wizjerze hełmu pilota, a komputer pokładowy połączy dane z radarów, czujników optoelektronicznych i systemów rozpoznawczych w jeden spójny obraz sytuacji taktycznej.
Jednym z filarów programu pozostaje również rozwój nowoczesnego napędu. Nad silnikiem pracuje konsorcjum z udziałem brytyjskiego Rolls-Royce'a, włoskiego Avio Aero oraz japońskiej firmy IHI Corporation. Jednostka napędowa ma zapewniać większy ciąg, niższe zużycie paliwa oraz odpowiednią ilość energii elektrycznej dla radarów nowej generacji, systemów walki elektronicznej i uzbrojenia przyszłości, w tym potencjalnie broni energetycznej.
Za rozwój radaru oraz systemów elektronicznych odpowiadają Leonardo UK, Leonardo Italy, Mitsubishi Electric oraz ELT Group. Powstający radar ma wykorzystywać aktywne skanowanie elektroniczne (AESA) oraz pełnić jednocześnie funkcję środka rozpoznania elektronicznego, walki radioelektronicznej i wymiany danych z innymi platformami.
Program GCAP ma również ogromne znaczenie gospodarcze. Brytyjski rząd zatwierdził niedawno Plan Inwestycji Obronnych, który gwarantuje finansowanie udziału Wielkiej Brytanii w projekcie na poziomie 8,6 miliarda funtów w ciągu najbliższych lat. Decyzja umożliwiła podpisanie obecnego kontraktu i zabezpiecza tysiące miejsc pracy w przemyśle lotniczym Wielkiej Brytanii, Włoch i Japonii.
Podpisanie umowy następuje w czasie, gdy konkurencyjny europejski program FCAS, realizowany przez Francję, Niemcy i Hiszpanię, nadal zmaga się z opóźnieniami wynikającymi z podziału kompetencji oraz finansowania. W efekcie GCAP jest obecnie uznawany za jeden z najbardziej zaawansowanych programów rozwoju myśliwca szóstej generacji poza Stanami Zjednoczonymi, gdzie równolegle realizowany jest program F-47 dla Sił Powietrznych USA.
Jeżeli harmonogram zostanie utrzymany, pierwsze seryjne samoloty GCAP trafią do Royal Air Force, włoskich sił powietrznych oraz Japońskich Sił Samoobrony około 2035 roku. Maszyna stanie się podstawą lotnictwa bojowego tych państw na kolejne dekady i jednym z najważniejszych projektów wojskowo-lotniczych XXI wieku.
Źródło informacji: UK Ministry of Defence, GCAP International Government Organisation (GIGO), BAE Systems, Leonardo, Mitsubishi Heavy Industries / redag. Aviation24.pl
