Eksperymentalny samolot NASA X-59 po raz pierwszy w historii przekroczył prędkość dźwięku. Lot przeprowadzony 5 czerwca 2026 roku stanowi jeden z najważniejszych etapów programu Quesst, którego celem jest opracowanie technologii umożliwiającej wykonywanie cichych lotów naddźwiękowych nad obszarami zamieszkanymi.
Za sterami maszyny zasiadł pilot doświadczalny NASA Jim „Clue” Less. Samolot wystartował z bazy lotniczej Edwards w Kalifornii i podczas 81-minutowego lotu osiągnął maksymalną prędkość około Mach 1,1, czyli około 1148 km/h. X-59 wzbił się również na wysokość 43 400 stóp, co odpowiada około 13,2 kilometra.
Test miał przede wszystkim potwierdzić zachowanie samolotu podczas przejścia z prędkości poddźwiękowej do naddźwiękowej. Inżynierowie analizowali charakterystyki lotu oraz działanie systemów pokładowych w nowym zakresie prędkości.
Program X-59 jest wyjątkowy, ponieważ jego głównym celem nie jest osiąganie rekordowych prędkości. Konstruktorzy chcą rozwiązać problem głośnego huku naddźwiękowego, który od dziesięcioleci ogranicza rozwój komercyjnych lotów naddźwiękowych nad lądem.
Tradycyjne samoloty przekraczające prędkość dźwięku generują silną falę uderzeniową słyszaną na ziemi jako głośny huk. W przypadku X-59 zastosowano specjalnie zaprojektowany kadłub oraz wydłużony nos samolotu, które mają rozpraszać fale uderzeniowe i zamieniać huk w znacznie cichszy odgłos określany przez NASA jako „ciche stuknięcie”.
Podczas pierwszego lotu naddźwiękowego samolotowi towarzyszył myśliwiec F-15 pełniący funkcję maszyny pościgowej. Jego obecność pozwoliła monitorować zachowanie X-59 podczas testu. Jednocześnie generowane przez F-15 klasyczne huki naddźwiękowe uniemożliwiły ocenę poziomu hałasu wytwarzanego przez nową konstrukcję.
NASA zapowiada jednak, że już w najbliższym czasie odbędzie się kolejny ważny test. Samolot ma osiągnąć prędkość przelotową Mach 1,4, czyli około 1500 km/h, oraz wznieść się na wysokość około 55 tysięcy stóp.
To właśnie takie parametry mają być wykorzystywane podczas przyszłych lotów demonstracyjnych nad wybranymi społecznościami w Stanach Zjednoczonych. Mieszkańcy będą oceniać poziom hałasu generowanego przez samolot, a zebrane dane posłużą do opracowania nowych norm dotyczących lotów naddźwiękowych.
NASA planuje przekazać wyniki badań krajowym i międzynarodowym regulatorom lotnictwa. Celem jest stworzenie podstaw do ewentualnej zmiany przepisów, które obecnie ograniczają wykonywanie lotów naddźwiękowych nad lądem.
X-59 pozostaje centralnym elementem programu Quesst. Jeśli projekt zakończy się sukcesem, może otworzyć drogę do budowy nowej generacji samolotów pasażerskich zdolnych do wykonywania szybkich lotów międzykontynentalnych bez uciążliwego hałasu dla mieszkańców terenów znajdujących się pod trasą przelotu.
Eksperci wskazują, że technologia rozwijana przez NASA może w przyszłości skrócić czas podróży lotniczych nawet o połowę na wielu trasach. Zanim jednak takie samoloty trafią do regularnej służby, konieczne będzie potwierdzenie, że loty naddźwiękowe mogą odbywać się bez negatywnego wpływu na osoby znajdujące się na ziemi.
Pierwszy lot naddźwiękowy X-59 oznacza, że program wszedł właśnie w najważniejszą fazę prób w locie i przybliżył NASA do realizacji jednego z najbardziej ambitnych projektów lotniczych ostatnich lat.
Źródło informacji: NASA / redag. Aviation24.pl
