Dziewczyny z chmur – 95 lat od historycznego rajdu lotniczek

Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie zaprasza na wyjątkową wystawę poświęconą pionierkom polskiej awiacji. Ekspozycja upamiętnia 95. rocznicę I Rajdu Lotniczek dookoła Polski z 1931 roku i będzie dostępna od 7 marca do 30 listopada tego roku.

Wystawa czasowa „Dziewczyny z chmur – 95. rocznica I Rajdu Lotniczek dookoła Polski” zostanie otwarta na antresoli Hangaru nr 5 Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie. Wydarzenie stanowi ważny punkt programu Lotniczego Dnia Kobiet i wpisuje się w weekend 7–8 marca, wypełniony atrakcjami podkreślającymi rolę kobiet w lotnictwie.

Rajd z października 1931 roku był pierwszym w Polsce kobiecym przelotem wokół granic II Rzeczypospolitej. Trasa liczyła blisko 3000 kilometrów. Prowadziła m.in. przez Katowice, Kraków, Lwów, Wilno, Warszawę oraz Puck. Cztery pilotki wykonały ten lot na samolotach PZL.5, udowadniając swoje umiejętności w czasach, gdy lotnictwo postrzegano głównie jako domenę mężczyzn.

W rajdzie uczestniczyły Maria Wardasówna, Maria Lierówna, Danuta Sikorzanka oraz Wanda Olszewska. Reprezentowały środowiska aeroklubowe Lwowa i Śląska.

Maria Wardasówna była jedną z pierwszych śląskich pilotek. W 1931 roku ukończyła kurs pilotażu samolotowego, a później rozwijała umiejętności szybowcowe. Po wojnie włączyła się w odbudowę polskiego lotnictwa. Wykonywała loty zabezpieczające na samolotach Po-2, pełniła funkcję komendantki Portu Lotniczego w Łodzi oraz działała w strukturach aeroklubowych.

Maria Wanda Olszewska uzyskała świadectwo pilota turystycznego w 1930 roku, a następnie licencję szybowcową kategorii C. Danuta Sikorzanka była aktywną lotniczką Akademickiego Aeroklubu Lwowskiego, a w czasie wojny działała w Związku Walki Zbrojnej. Maria Lierówna, obserwatorka ze Śląska, przed rajdem miała na koncie 25 lotów i leciała z Sikorzanką samolotem PZL.5a „Śląsk” o znakach SP-AFP.

Prasa epoki podkreślała profesjonalizm uczestniczek. Zachował się także cytat Marii Lierówny z 1931 roku opublikowany w „Światowidzie”: „Co skłoniło mnie, aby zostać lotniczką?”. Jej znana uwaga przed startem o konieczności dopilnowania zarówno perfum, jak i zegarów pokładowych stała się symbolicznym komentarzem do przełamywania stereotypów.

Na planszach wystawy znajdą się archiwalne fotografie dokumentujące przebieg rajdu oraz dalsze losy lotniczek. Ekspozycję wzbogacą oryginalne pamiątki wypożyczone z Muzeum im. Gustawa Morcinka w Skoczowie. Wśród eksponatów będzie m.in. popiersie Marii Wardasówny autorstwa Hanny Nałkowskiej, osobisty zegarek pilotki z miniaturowymi przypinkami lotniczymi oraz unikatowe wycinki prasowe z 1931 roku.

Organizatorzy podkreślają, że inicjatywa pokazuje, jak istotną rolę kobiety odgrywały i nadal odgrywają w polskim lotnictwie cywilnym. Dziś są pilotkami, mechaniczkami, nawigatorkami, kontrolerkami ruchu lotniczego oraz specjalistkami wielu innych profesji.

Wystawa będzie dostępna dla zwiedzających do 30 listopada 2026 roku.

Źródło informacji: Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie / redag. Aviation24.pl