Deportacje realizowane drogą lotniczą stały się w 2025 roku jednym z kluczowych narzędzi państw Unii Europejskiej w egzekwowaniu decyzji administracyjnych wobec cudzoziemców stanowiących zagrożenie dla bezpieczeństwa i porządku publicznego. Polska coraz częściej wykorzystuje loty czarterowe, wpisując się w szerszy, europejski system operacji deportacyjnych koordynowanych także na poziomie unijnym.
Zagrożenie dla bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego było bezpośrednią przesłanką przymusowego powrotu kolejnych cudzoziemców z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. 17 grudnia dziesięciu obywateli Gruzji opuściło Polskę na pokładzie samolotu czarterowego, który wystartował z lotniska w Łodzi. Operacja została zorganizowana przez stronę niemiecką we współpracy z Frontex, przy udziale funkcjonariuszy Straż Graniczna.
Wszyscy deportowani posiadali ostateczne decyzje administracyjne o zobowiązaniu do powrotu, podlegające przymusowemu wykonaniu. Siedmiu z nich było wcześniej prawomocnie skazanych przez polskie sądy za przestępstwa popełnione na terytorium Polski. Wyroki dotyczyły między innymi rozbojów z użyciem niebezpiecznego narzędzia, kradzieży, prowadzenia pojazdów mechanicznych w stanie nietrzeźwości oraz posiadania środków odurzających. Dwóch cudzoziemców przebywało w Polsce bez wymaganych dokumentów pobytowych, natomiast kolejna osoba figurowała w wykazie cudzoziemców, których pobyt uznano za niepożądany.
Cudzoziemcy zostali doprowadzeni konwojem z ośrodków dla cudzoziemców, w tym pięciu ze Strzeżonego Ośrodka w Lesznowoli, do Placówki Straży Granicznej w Łodzi. Następnie, pod nadzorem funkcjonariuszy, zostali przekazani na pokład samolotu czarterowego i odlecieli bezpośrednio do Tbilisi. W takich przypadkach wykorzystywane są najczęściej samoloty wąskokadłubowe lub maszyny czarterowe dostosowane do lotów średniego zasięgu, z dodatkową obecnością personelu zabezpieczającego.
Była to piętnasta w 2025 roku operacja deportacyjna zrealizowana z wykorzystaniem lotu czarterowego. Od początku roku terytorium Polski opuściło ponad 9 tysięcy cudzoziemców, z czego ponad 2,1 tysiąca w trybie przymusowym. Lotnictwo odgrywa w tym procesie kluczową rolę, ponieważ pozwala na szybkie, skoordynowane i jednoczesne przekazanie większej liczby osób do krajów pochodzenia, często na odległych kierunkach poza granicami Unii Europejskiej.
Działania prowadzone przez Placówkę Straży Granicznej w Warszawie pokazują skalę zjawiska. Od stycznia 2025 roku wydano 260 decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu na podstawie przepisów ustawy o cudzoziemcach, które odnoszą się bezpośrednio do zagrożeń dla obronności, bezpieczeństwa państwa oraz porządku publicznego. W ramach realizacji tych decyzji 190 osób zostało już doprowadzonych do granicy państwowej lub deportowanych drogą lotniczą, natomiast 70 oczekuje na organizację transportu, często właśnie samolotem czarterowym.
Najliczniejszą grupę cudzoziemców objętych tymi decyzjami stanowili obywatele Ukrainy, Gruzji oraz Federacji Rosyjskiej. Kluczową przesłanką były przestępstwa, w tym udział w zorganizowanych grupach przestępczych. Operacje te realizowane są przy ścisłej współpracy z innymi służbami, takimi jak Centralne Biuro Śledcze Policji, Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego czy Agencja Wywiadu, co dodatkowo zwiększa stopień skomplikowania i wymogi logistyczne, również po stronie lotniczej.
Polska nie jest wyjątkiem w Unii Europejskiej. Loty deportacyjne realizowane są regularnie także w Niemczech, Francji, Włoszech czy Hiszpanii. W wielu przypadkach są to wspólne operacje unijne, w których jeden samolot czarterowy zabiera cudzoziemców z kilku państw członkowskich, ograniczając koszty i skracając czas realizacji. Frontex pełni tu rolę koordynacyjną, zapewniając wsparcie operacyjne, logistyczne i prawne.
Na tle Europy wyróżniają się również działania Stanów Zjednoczonych. USA zdecydowały się na budowę i zakup własnej floty przeznaczonej wyłącznie do realizacji lotów deportacyjnych. Specjalnie zakontraktowane samoloty obsługują regularne rejsy powrotowe do Ameryki Łacińskiej, Azji i Afryki, co znacząco zwiększa niezależność operacyjną amerykańskich służb migracyjnych. Informacje o tych działaniach były szeroko opisywane także na polskich portalach branżowych, w tym na aviation24.pl, pokazując skalę wykorzystania lotnictwa w polityce migracyjnej.
Z perspektywy sektora lotniczego deportacje samolotami to specyficzny, ale coraz istotniejszy segment operacji czarterowych. Wymaga on wysokich standardów bezpieczeństwa, precyzyjnej koordynacji naziemnej oraz ścisłej współpracy służb państwowych z operatorami lotniczymi. Wraz ze wzrostem liczby decyzji administracyjnych i operacji deportacyjnych rola lotnictwa w tym obszarze będzie w kolejnych latach systematycznie rosła.
Źródło: Straż Graniczna, komunikaty rządowe / redag. Aviation24.pl
